در قوانین هامورابی با پیشینه ای 3500 ساله که از پادشاه بابل به یادگار مانده، آمده است :
" اگر در نتیجه ریزش خانه ای مالک آن فوت کند، سازنده آن را می توان
اصولاً خسارات فيزيكي ناگهاني و غير قابل پيش بيني را در طول مدت بيمه جبران مي نمايد. بيمه هاي مهندسي به دو دسته كلي تقسيم مي شوند يك گروه براي دوره ساخت كه اين بيمه ها تمام خطر هستند و گروه ديگر براي زمان بهره برداري صادر مي شوند كه تمام خطر نيستند. در بيمه هاي تمام خطر مورد بيمه در مقابل كليه خطراتي كه در اثر حادثه بوجود بيايد و همچنين براي مسئوليت مدني در مقابل اشخاص ثالث پوشش دارند و نيازي به قيد كردن عناوين خطرات تحت پوشش نيست، بلكه فقط استثنائات ذكر مي شوند. دربيمه هاي غير تمام خطر اولاً مسئوليت مدني در مقابل اشخاص ثالث بيمه نيستند و ثانياً بايد خطرات تحت پوشش به صراحت قيد شوند.
الف) بیمه های دوره عملیات ساخت :
1- بیمه تمام خطر مقاطعه کاران (پیمانکاران)
2- بیمه تمام خطر نصب
3- بیمه ماشین آلات پيمانكاري
ب) بیمه های دوره بهره برداری :
1- بیمه شکست ماشین آلات
2- بیمه سازه های تکمیل شده
3- بیمه بویلر ومخازن تحت فشار
4- بیمه فساد کالا در سردخانه ها
5-بیمه تجهیزات الکترونیکی
6- بیمه عدم النفع،ناشی ازشکست ماشین آلات
بيمه تمام خطر مقاطعه کاران
این بیمه خسارت های فيزيکی غيرقابل پيش بينی و ناشی از حادثه را در حين اجرای پروژه های عمرانی و زيربنايي و عمليات ساختمانی واحدهای مسکونی، اداری، آموزشی، پزشکی، سيلوها ، راه ها، راه آهن، فرودگاه، سدها، نيروگاه ها و پروژه های آبياری، زهکشی، تونل، پل، مخازن آب و ... را در مقابل حوادثي نظير : آتش سوزی، صاعقه، انفجار، سيل، طوفان، طغيان آب، زلزله، نشست، لغزش و رانش زمين، دزدی، طراحی غلط، فقدان مهارت، غفلت، اعمال ناشی از سوء نيت يا خطای اشخاص را پوشش می دهد. همچنين خسارت های مالی و جانی در برابر اشخاص ثالث و برداشت ضايعات نيز می توانند تحت پوشش اين بيمه قرار گيرند.
بيمه بويلر و ماشين های بخار
در قالب اين بيمه نامه خسارت های ناشی از انفجار فيزيکی و شيميايي بويلر و مخازن تحت فشار را که به بويلر و ساير اموال صدمه وارد می نمايد و همچنين خسارت های جانی و مالی وارد به اموال و اشخاص ثالث را تحت پوشش قرار می دهد.
بيمه تمام خطر نصب
همانند بيمه مقاطعه کاري ، بيمه در قالب بيمه تمام خطر نصب ، خسارت های فيزيکی غيرقابل پيش بينی ناشی از حادثه که در حين اجرای عمليات نصب و يا مونتاژ و نيز نصب هرگونه سازه اسکلت فلزی در کارگاه های کوچک و بزرگ صنعتی، صنايع خودروسازی، شيميايي، فولاد، غذايي، چرم، کاشی، صنايع وابسته به کشاورزی، چوب و کاغذ، نيروگاه ها، پروژه انتقال آب، گاز و خطوط انتقال نيرو و ... را مقابل خسارت های ناشی از آتش سوزی صاعقه، انفجار، زلزله، سيل، طوفان، طغيان آب، لغزش و رانش زمين سرقت با شکست حرز تحت پوشش قرار می دهد . پوشش بيمه تمام خطر نصب از زمان شروع عمليات نصب آغاز و شامل دوره آزمايش و نگهداری يا تضمين نيز خواهد شد و مسئوليت در برابر اشخاص ثالث در بخش دوم بيمه نامه تمام خطر نصب تحت پوشش می باشد
بيمه شکست ماشين آلات
بيمه شکست ماشين آلات صنعتی شکل خاصی از بيمه حوادث است كه در انواع ماشين آلات، ادوات و تجهيزات مکانيکی کاربرد دارد . شرکت بيمه خسارت های فيزيکی غيرقابل پيش بينی و ناگهانی وارد به انواع ماشين آلات ( از قبيل طراحی غلط، عيوب و نقايص مربوط به ساخت، اجرای نادرست کار، فقدان مهارت، بی دقتی، نوسـان برق، انفجار فيزيکی را تحت پوشش قرار می دهد. ضمناً خطراتی مانند طوفان، سيل، زلزله، طغيان آب، لغزش و رانش زمين با پرداخت حق بيمه اضافی قابل بيمه شدن در اين نوع بيمه می باشند.
بيمه نامه مسئوليت جامع CGL
در اين نوع بيمه ، مسئوليت پيمانكاران ساختماني در قبال اشخاص ثالث از جمله صاحبان ساختمان هاي مجاور بيمه مي شود. چنانچه در جريان تخريب و خاكبرداري و احداث بنا به اشخاص و ساختمان هاي مجاور و اشياء داخل آن خسارت مالي و يا به ساير اشخاص ثالث خسارت جاني و مالي وارد آيد ، این بیمه با رعايت قوانين و شرايط بيمه نامه صادره خسارت را جبران مي نمايد.
بیمه کیفیت ساختمان
در قوانین هامورابی با پیشینه ای 3500 ساله که از پادشاه بابل به یادگار مانده، آمده است :
" اگر در نتیجه ریزش خانه ای مالک آن فوت کند، سازنده آن را می توان به مرگ محکوم کرد . چنانچه محتویات منزل از بین برود وی باید هر آنچه را که تخریب شده است بازسازی نماید و در صورتی که به علت نداشتن استحکام لازم ساختمان فروبریزد با خرج خود باید آن را باز بسازد. "
در طول تاریخ سازندگان بناهای مسکونی همواره این مسئولیت را داشته اند که پاسخگوی ساخت و ساز خود باشند. این در حالی است که ساخت و سازها، خود در معرض نوآوری های بسیار بوده و مهندسین معمار و سایر افراد دخیل در آن همواره برای پاسخگویی به نیازهای جامعه به راه حل های مبتکرانه تر و استفاده از مواد مصرفی جدیدتر متوسل می شوند. در عین حال ساخت یک بنای جدید محصول حضور تعداد زیادی از کسب و کارهای متفاوت است که در هریک معمولا از کارگرانی استفاده می شود که حالت فصلی داشته و از مهارتهای زیادی برخوردار نیستند. مجموعه نکات فوق این نکته را به ما گوشزد می کند که در صنعت ساختمان سازی نمی توان انتظار عملکرد کامل و بدون نقص را داشت. اگر پیمانکار و سازنده بنا تمامی منابع مورد نیاز برای انجام کار را به بهترین شکل ممکن در خدمت گرفته باشد هنوز احتمال ساخت بدون خطا وجود ندارد. مضافاً اینکه کنترل کیفیت مصالح به دلیل تنوع تولید و توزیع و حتی نگهداری آن و بعضاً ترکیب مصالح با یکدیگر، ممکن است همچنان رضایت مجری و استفاده کننده را حاصل ننماید که در این صورت احتمال ریسک از نظر آسیب و تخریب وجود خواهد داشت.
علی رغم واقعیت های فوق موضوع کیفیت ساخت و سازه های مسکونی، اداری و تجاری و فرآیندی که در این ساخت و سازها طی می شود به طور روزافزونی مورد توجه و تاکید قرار دارد و پذیرش مسئولیت در قبال خدمات حرفه ای ارائه شده در طی این فرآیند به امر اجتناب ناپذیری تبدیل شده است.
به نظر می رسد که گردش کار موجود، مسئولیت ها را بیشتر متوجه گروه های خاص ساخته است. ولیکن در عمل، این روش تکافوی خواسته ها و نیازهای صنعت ساخت و ساز را نمی نماید. در این حوزه نیز همانند سایر نظامات تولید برای تکمیل چرخه طرح ، اجرا و مسئولیت در قبال تولید نهایی وارد کردن عنصر دیگری بنام بیمه، ضروری بنظر می رسد و بدین وسیله می توان آخرین مرحله از انتقال ریسک در زنجیره ساخت و سازها را تکمیل کرد.
با اتمام ساخت که در اغلب موارد می تواند با تغییر مالکیت همراه باشد ریسکهای جدیدی رخ می نماید که ریشه در چگونگی اداره ریسک های دوران ساخت دارند. در این دوران بهره برداران نهایی از بناهای ساخته شده در معرض خسارت های ناشی از آسیب دیدگی های ذاتی پروژه های ساختمانی قرار می گیرند.
در دوران ساخت و در غیاب بیمه این امکان کمابیش وجود دارد که خسارت واقع شده توسط فرد یا گروهی که حسب قرارداد متعهد آن است جبران شود. ولیکن پس از اتمام ساخت و ساز معمولا حجم خسارت ها می تواند در محدوده ای خارج از توان مالی افراد و گروههای دخیل در ساخت قرار بگیرد. قاعدتا نیاز به حضور پوشش های بیمه ای در این مرحله محسوس بوده و بسا که بیشتر از مرحله قبل است.
هدف بیمه عیوب پنهان ارائه منبعی برای تامین مالی هزینه های تعمیر و یا بازسازی ساختمان پس از اتمام آن است که ریشه در آسیب های ناشی از خطاها و عیوب زمان ساخت دارند و در پایان ساخت و زمان تحویل پوشیده مانده اند. جبران خسارت آسیب های وارده به ساختمان و یا در معرض تهدید به تخریب آن، قالب اصلی این بیمه نامه است. در این چارچوب، معمولا عیوبی که در عناصر و ارکان سازه ای ساختمان رخ داده اند تحت پوشش قرار می گیرند.
منظور از بخش ها و یا اجزای سازه ای، عناصر و ارکانی از بنا است که بار ساختمان را تحمل کرده و برای استحکام و قوام ساختمان ضروری هستند. قسمت هایی که بخشی از دیواره های بیرونی و سقف را تشکیل می دهند در این رده می باشند.
در این بیمه نامه بیمه گر در مقابل حق بیمه ای که از بیمه گذار دریافت می کند متعهد میشود چنانچه بعد از پایان کار ساختمان و شروع دوره بهره برداری به مدت 10 سال خسارات ناشی از عیوب اساسی و پنهان که در حین فرآیند تولید ساختمان توسط عوامل و گروههای دخیل در ساخت و ساز ایجاد گردیده است به نفع بهره بردار اصلی(مالک نهایی واحد آپارتمانی) بپردازد.
عیوب اساسی و پنهان شامل هرگونه نقص در سازه های اصلی ساختمان ناشی از طراحی نادرست، ساخت معیوب ، بکارگیری مواد و مصالح معیوب که در طی مدت اعتبار بیمه نامه به بیمه گر اعلام میشود و در زمان صدور گواهی پایان کار و گواهی تایید بازرسی فنی آشکار نشده باشد.
تحقیقا" قسمت عمده ارزش دارائی ها در کشور به بخش ساختمان مربوط است وبخش اعظم ثروت اکثر مردم به مستغلات آنان اختصاص دارد، زمین و ساختمان ستون فقرات ثروت ملی است از این رو حضور بخش ساختمان در بازار سرمایه کشور به عنوان یک ضرورت اساسی مطرح می باشد .
طی سالهای 79 تا 83 از تعداد 450 هزار پروانه ساختمانی صادره شده توسط شهرداریها تعداد 412 هزار واحد مسکونی با متوسط زیر بنای 120 متر مربع یعنی حدود 50 میلیون متر مربع سالیانه در مناطق شهری کشور وبا ارزش اعیانی معادل 100 هزار میلیارد ریال به قیمت امروز ساخته وپایان کار صادر شده است . میانگین شاخص های وضعیت مسکن نشان می دهد که حدود 67 درصد واحدهای مسکونی ساخته شده طی 5 سال گذشته با اسکلت فلزی وبتن آرمه بنا شده اند. بدیهی است که ارتقاء کیفیت ساخت وساز در کشور وجلوگیری از مخاطراتی که این دارائی عمده مردم را در پهنه سرزمین ایران تهدید می کند می بایست به عنوان یک هدف مهم در راس برنامه های بخش عمومی وخصوصی قرار گیرد. روند ساخت وساز در سالهای اخیربیانگر توجه سازندگان بخش ساختمان به نوع وکیفیت سازه ساختمانها ومقاوم نمودن آنان در مقابل
خسارت های فیزیکی ناشی از عیوب پنهان زیر بوده است .
1- کیفیت بد وغیر استاندارد مواد، مصالح، تجهیزات وتاسیسات ساختمان. 2- نقص وعیب ناشی از اشتباه وسهل انگاری عوامل انسانی واجرائی درطراحی ، اجراء ، کنترل وبازرسی فنی ساختمان. درکشور ما درمقایسه با سایر کشورهای توسعه یافته عوامل فوق از ریسک بیشتری برخوردارند لذا شناخت درست این ریسک وتعریف آن عده کثیری از سازندگان وخریداران ساختمانهای نوساز را به منظور اخذ پوشش کافی برای حفظ سرمایه گذاری خود درقبال مخاطرات فوق ترغیب نموده وضرورت ایجاد پوشش بیمه عیوب اساسی و پنهان ساختمان را تائید می نماید. تعهدات بيمه گر: 1- تامین هزینه تعمیر، جایگزینی ، نوسازی و یا مستحکم کردن ساختمان ناشی از صدماتی که در ساختمان براثر آشکار شدن عیب یا عیوب پنهان ایجاد شده با شرایط مشابه وضعیت ساختمان قبل از وقوع خسارت .2- تامین هزینه هائی که به منظور جلوگیری از تخریب وتوسعه خسارت صورت می گیرد. 3- تامین هزینه های لازم برای پاکسازی محل و برداشت ضایعات حداکثر تا پنج درصد مبلغ بیمه شده . 4- تامین هزینه های تعمیرات مقدماتی در صورتی که بخشی از تعمیرات نهائی را تشکیل داده و هزینه های کلی تعمیر را افزایش ندهد. مدت اعتبار بيمه نامه : مدت اعتبار این بیمه نامه از
ساعت 24 روزی که به عنوان آغاز بیمه قید شده شروع می شود و در ساعت 24 روز مشابه ده سال بعد پایان می پذیرد وبیمه گر تنها نسبت به خطرهائی که درفاصله بین این دو تاریخ وقوع یافته متعهد می باشد مگر اینکه توافق دیگری صورت گیرد. حق بیمه : مبلغی است که میزان آن درشرایط خصوصی بیمه نامه تعیین شده (حداقل 1.5 درصد مبلغ بیمه) و بیمه گذار موظف است آنرا هنگام عقد قرارداد بیمه یا به ترتیبی که در قرارداد بیمه مشخص می شود به بیمه گر پرداخت نماید.
تاریخ شروع پوشش بیمه نامه : تاریخ یا تاریخ های صدور گواهی پایان کار تهیه شده توسط مهندس معماریامهندس ساختمان بیمه گذار می باشد در صورتیکه قراردادساختمان برای بیشتر از یک گواهی پایان کار باشد، تاریخ شروع پوشش بیمه نامه هر قسمت همان تاریخی است که گواهی پایان کار برای آن قسمت از ساختمانها صادر شده است مگر توافق دیگری صورت گیرد. سرویس بازرسی: اشخاص حقیقی یا حقوقی که از طرف بیمه گر مسئول کنترل ، بررسی وصدور گواهی تائید آزمایشات و نقشه ها ومقادیر کارواسناد مشابه مربوط به فعالیت های ساختمان ویا هرموضوع مورد نیاز بیمه گربه منظور تعیین میزان ریسک تحت پوشش این بیمه نامه به کارگرفته می شوند.
گواهی بیمه گواهینامه ای که بوسیله بیمه گر قبل از شروع کارهای ساختمانی صادر می شود ودارای توافق نامه مورد نظر بیمه گر است . تا بتوان بیمه ای که دراین بیمه نامه تعریف شده است وحاوی مفاد و شرایط مندرج در گواهی نامه مذکور می باشد، صادر گردد.
گواهینامه تائید کار این گواهینامه ، قبل از شروع پوشش بیمه نامه توسط سرویس بازرسی برای بیمه گر ، صادر می شود وجزء لاینفک اسناد قرارداد است .
بیمه مسئولیت
مسئولیت مدنی، عبارتست از تعهد و الزامی که شخص نسبت به جبران زیان وارده به دیگری- اعم از اینکه زیان مذکور دراثر عمل خود شخص مسئول- یا اعمالی از سوی عوامل وابسته به او و یا ناشی از اشیا واموال تحت مالکیت یاتصرف وی محقق شده باشد. بیمه مسئولیت دارای انواع مختلف است وبدین شرح :
بيمه مسئوليت پيمانكاران ساختماني
در اين نوع بيمه ، مسئوليت پيمانكاران ساختماني در قبال اشخاص ثالث از جمله صاحبان ساختمان هاي مجاور بيمه مي شود. چنانچه در جريان تخريب و خاكبرداري و احداث بنا به اشخاص و ساختمان هاي مجاور و اشياء داخل آن خسارت مالي و يا به ساير اشخاص ثالث خسارت جاني و مالي وارد آيد ، شركت بيمه با رعايت قوانين و شرايط بيمه نامه صادره خسارت را جبران مي نمايد.
بيمه مسئوليت حرفه اي مهندسين طراح ، محاسب و ناظر ساختمان
این بیمه با هدف برقراري تأمين حرفه اي مهندسيني كه عضو سازمان نظام مهندسي در تهران و ساير استان هاي كشور بوده و داراي پروانه اشتغال از وزارت مسكن و شهرسازي مي باشند ، بيمه نامه مسئوليت ياد شده را صادر مي نمايد. براساس اين بيمه نامه ، مسئوليت حرفه اي مهندسين واجد شرايط ياد شده در رابطه با طراحي ، محاسبه و نظارت ساختمان مطابق قوانين بيمه مسئوليت ، قانون نظام مهندسي ساختمان و قانون شهرداري و آيين نامه هاي اجرايي مربوطه در برابر مالكين ساختمان ، اشخاص ثالث (همسايگان ، عابرين) و كاركنان اجرايي پروژه هاي ساختماني تحت پوشش بيمه اي قرار مي گيرد. تعهدات بيمه براي خسارت بدني تا مبلغ ديه قانوني براي هر نفر و خسارت مالي مطابق پوشش موردنظر مهندس طراح و محاسب و ناظر خواهد بود.
بيمه مسئوليت كارفرما در برابر كاركنان
براساس اين نوع بيمه ، خسارت هاي بدني ناشي از تخلفات يا سهل انگاري كارفرما كه براي كاركنان در حين كار به وجود مي آيد تحت پوشش بيمه قرار مي گيرد.
خسارت هايي مانند هزينه هاي پزشكي ، غرامت فوت و نقص عضو ، جبران غرامت روزانه ايام بيكاري و نيز مسئوليت در قبال سازمان تأمين اجتماعي مي تواند تحت پوشش قرار گيرد.
مهم : بیمه پروژه های بزرگ انبوه سازان توسط کنسرسیوم بیمه های ایران ،کارافرین ، نوین ، سینا و توسعه با یارانه سی درصدی بابت حق بیمه کیفیت ساختمان انجام می شود
بیمه تجهیزات الکترونیکی
اساس اين پوشش بيمه ای ، شبيه بيمه تمام خطر کامپيوتر می باشد با اين تفاوت که در اين بيمه ، فقط خسارت های مالی جبران می شود تا تامين بيمه ای بلافاصله پس از نصب و راه اندازی تجهيزات شروع و ساليانه قابل تمديد باشد. در اين رشته تجهيزات بيمه پذير فراوان می باشد ، مانند تجهيزات الکترونيکی کارگاه های صنعتی، صنايع، لوازم پزشکی و آزمايشگاهی، لوازم اداری، سيستم های هشدار دهنده، تجهيزات بيمارستانی، دستگاه کنترلی، تجهيزات مربوط به سينما ، تجهيزات گيرنده و فرستنده و ... این بيمه تجهيزات ياد شده و مانند آن را در قالب بيمه نامه فوق و در مقابل عواملی چون تصادم، نوسانات برق ، سرقت، سقوط، جابجايي، آتش سوزی، زلزله، طوفان، سيل و خطرات ناشی از سرويس کردن و بازديد دستگاه حين کار تحت پوشش قرار می دهد. بیمه فساد کالا در سردخانه
این بیمه خسارت های وارد به کلیه کالاهای قابل نگهداری در سردخانه از قبیل مواد پروتئینی، میوه جات، فرآورده های لبنی و نیز مواد شیمیایی و دارویی را در مقابل خطرات ناشی از عدم رعایت مسائل فنی، نوسانات برق سراسری ، درجه برودت ، نشت ناگهانی و پیش بینی نشده عوامل خنک کننده از مواد داخل سردخانه ، تغییر در ترکیب هوای داخل و بطور کلی هر نوع اختلال در سیستم سرمایش را جبران می نماید.
دیگر بیمه های مسئولیت
- بیمه نامه مسئولیت ناشی از آتش سوزی
- بیمه نامه مسئولیت مدیران واحدهای اقامتی مانند هتل ها
- بیمه نامه مسئولیت شرکت های نصاب سیستم های گازسوز خودرو
- بیمه نامه مسئولیت مدیران اماکن مسکونی، تجاری، ورزشی، پارکینگ ها، تعمیرگاه ها ، ناجیان غریق،سینماها
- بیمه مسئولیت شرکت های نصب ، سرویس و نگهداری آسانسور
- قرارداد تضمین تعهدات شرکت های حمل ونقل درمقابل
-بیمه مسئولیت شرکت های حمل ونقل بین المللی کالا از طریق جاده (CMR)
- بیمه مسئولیت شرکت های حمل ونقل بین المللی کالا بر اساس شرایط بارنامه های فیاتا (FBL)
- بیمه مسئولیت متصدیان حمل ونقل داخلی
- مسئولیت متصدیان حمل ونقل هوایی (داخلی- بین المللی)
- بيمه مسئوليت حمل و نقل بين المللي دريايي
- بیمه اعتباری تسهیلات و قراردادهای فروش اقساطی
- بیمه صداقت در امانت
- بیمه مسئولیت حرفه ای سردفتران
- بیمه مسئولیت حرفه ای وکلای دادگستری
- بیمه رایانه : این بیمه نامه ، تمامی خسارتهای فیزیکی وارد آمده به رایانه را طبق شرایط بیمه نامه جبران می کند .
- بیمه مسئولیت شرکت های گازرسانی
- بیمه مسئولیت حرفه ای پزشکان، پیراپزشکان
- بیمه نامه مسئولیت تولیدکنندگان و فروشندگان محصول ازجمله : عايقهاي رطوبتي، قطعات خودرو ، کپسولهای آتش نشانی، دستگاههای فیزیوتراپی ، جرثقیلهای ثقفی، لوله های آبرسانی و ...
- بیمه نامه مسئولیت شکارچیان ومحیط بانان
- بیمه نامه مسئولیت مدنی مسئولين فنی بیمارستان ها ، درمانگاهها وکلینیک ها
- بیمه نامه دام: مانند اسب های مسابقه ودامداری های صنعتی
- بیمه مسئولیت شرکت های توزیع کننده مانند گاز مایع
- بیمه مسئولیت مستاجردر برابر موجر
- بيمه نامه مسئوليت سازمانهاي دولتي : بيمه مسئوليت مدني شهرداري ها ، شركتهاي توزيع نيروي برق وآب و فاضلاب
بيمه آتش سوزی واحدهای مسکونی (ساختمان و موجودی)
- بيمه گروهی مجتمع های مسکونی با تخفيف گروهی برای مجتمع هايي با بيش از 15 واحد
- بيمه واحدهای مسکونی طرح فراگير (دفترچه ای) با پوشش اضافی سيل،طوفان،زلزله و سرقت اموال و اثاثيه
- بيمه واحدهای صنعتی
- بيمه واحدهای غیر صنعتی
- بيمه کارگاهی
- بيمه نفت، گاز و پتروشيمی – نيروگاه های برق و انرژي
- بيمه واحدهای درمانی، رفاهی و خدماتی